رئيس‌جمهوري که از گردشگري سخن گفت:

 

بررسی عملکرد دولت یازدهم در صنعت گردشگری

 

در حاليکه صنعت گردشگري در 83 درصد از کشورهاي در حال توسعه، يکي از منابع اصلي درآمد محسوب شده و ميشود، تا قبل از دولت يازدهم، اين صنعت در ايران در حاشيه قرار داشت. در کنار مغفول ماندن ظرفيت قابل توجه گردشگري در رونق اقتصادي، مهمترين سازمان متولي آن نيز در دولت قبل از هم متلاشي و هر بخش از آن در يک استان مستقر شد. به دنبال اجراي اين سياست غلط، بسياري از منابع و مستندات سازمان ميراث فرهنگي از بين رفت و آسيبهاي بسيار جدي به آن وارد شد.

شايد بتوان گفت براي اولين بار از اهميت گردشگري و نقش آن در ايجاد اشتغال در دولت حسن روحاني سخن به ميان آمد و نگاهها به اين صنعت جديتر شد تا جاييکه گردشگري در دولت يازدهم تبديل به اولويت شد و در مناظرات اخير نامزدهاي رياست جمهوري نيز کانديداها در صحبتهاي خود از اين صنعت به عنوان يکي از راهکارهاي اصلي توسعه نام بردند، وضعيتي که به گفته معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي کشور، به سادگي به دست نيامده است.

اما عملکرد دولت حسن روحاني در صنعت گردشگري چه بود؟

  الميرا سلطاني کلات

کارشناس ارشد گردشگري

 

 

دولت يازدهم تحت‌تأثير شرايط حاکم بر کشور که از اثرات بحراني شدن وضعيت پرونده هسته‌اي ايجاد شده بود، اقدامات گسترده‌اي در سياست خارجي انجام داد و اوج اين اقدامات در برجام خود را نشان داد. گسترش طرح ايران‌هراسي و ارايه تصويري بي‌ثبات، از جمله بزرگ‌ترين موانع و چالش‌هاي پيش روي ايران براي جذب گردشگر پيش از روي کار آمدن دولت يازدهم بود که عزم و جديت اين دولت در پايان دادن به پرونده ساختگي هسته‌اي و تعامل سازنده با جهان، در کنار امنيت پايدار در ايران در مقايسه با غالب کشورهاي منطقه و حتي ديگر کشورهاي مطرح گردشگري دنيا، سبب شکل‌گيري تقاضا و انگيزه بيشتر براي سفر به ايران شد.

اقدامات دوران پسابرجام در زمينه گسترش روابط دوجانبه گردشگري با اين کشورها، ديپلماسي فعال ايران در عرصه بين‌المللي، ارايه تصوير مثبت از ايران در جهان پس از برجام، فراهم آوردن تسهيلات صدور رواديد نظير رواديد فرودگاهي، سفرهاي مقامات عالي‌رتبه کشورهاي اروپايي به ايران، تلاش براي توسعه گردشگري ايران در عرصه بين‌المللي، حمايت و تشويق فعاليت‌هاي بخش خصوصي را مي‌توان از دستاوردهاي دولت يازدهم که رشد و توسعه گردشگري کشور را به همراه داشته است، ذکر کرد.

 

  آمارها چه ميگويند

بر اساس آمار سازمان جهاني گردشگري (World Tourism Organization) طي سال‌هاي 2012 تا 2015، نرخ رشد گردشگران خارجي در ايران 377 درصد بوده و تعداد توريست‌ها از 3 ميليون و 830 هزار نفر در سال 2012، به 5 ميليون و 237 هزار نفر در سال 2015 رسيده است. همچنين ارتقاي رتبه گردشگري ايران در بين 184 کشور از جايگاه 70 در سال 93 به زير 50 در سال 94 و در سال 95 به رتبه 39 جهان رسيده است. 

از سوي ديگر آمارهاي منتشر شده از سوي موسسه‌ فوروارد کيز (Forward Kyes) نشان مي‌دهد که طي سال‌هاي 2013 تا 2016 تعداد هواپيماهايي که در ايران به زمين نشسته‌اند 3 تا 25 درصد افزايش پيدا کرده است. به همين نسبت برنامه‌ريزي براي سفر هوايي به ايران نيز طي سه سال گذشته روندي صعودي و ساليانه بين 10.5 تا 18 درصد رشد داشته است. همچنين با اجراي برجام شاهد اين هستيم که پروازهاي مستقيم از کشورهاي اروپايي همچون اتريش، ترکيش و آلمان و کشورهاي ديگر به شهرهايي همچون شيراز، اصفهان، تبريز، کيش و مشهد برقرار شده که پيش از اين سابقه نداشته است.

 

  تسهيل صدور رواديد براي گردشگران و تصويب طرح "افزايش اعتبار ويزاي فرودگاهي براي گردشگران خارجي"

هيأت وزيران 11 مهرماه سال گذشته، "رواديد فرودگاهي 30 روزه"  را با قابليت تمديد 15 روز اضافي، تصويب کرد. طبق اظهارات رئيس اداره گذرنامه و رواديد وزارت خارجه، ويزاي فرودگاهي در طول سال بدون محدوديت براي اتباع خارجي صادر مي‌شود، يعني يک گردشگر خارجي در هر بار سفر به ايران بدون هيچ محدوديتي مي‌تواند ويزاي فرودگاهي دريافت کند و اين ويزا فقط يک‌بار صادر نمي‌شود.

اتباع کشورهايي چون جمهوري آذربايجان‌، آلباني‌، آلمان‌، اتريش‌، ارمنستان‌، ازبکستان‌، اسپانيا‌، استراليا‌، اسلووني‌، اسلواکي، امارات‌، اندونزي‌، اوکراين‌، ايتاليا‌، ايرلند‌، بحرين‌، برزيل‌، برونئي‌، بلاروس‌، بلژيک‌، بلغارستان‌، دانمارک‌، روسيه‌، روماني، ژاپن‌، سنگاپور‌، سوئد‌، سوئيس، سوريه‌، عربستان‌، عمان‌، فرانسه‌، فلسطين‌، قبرس‌، قرقيزستان‌، قطر‌، کرواسي‌، کره‌جنوبي‌، کره‌شمالي‌، کلمبيا‌، کوبا‌، کويت‌، گرجستان‌، لبنان‌، لوکزامبورگ،‌ لهستان‌، مالزي‌، مجارستان‌، مغولستان‌، مکزيک‌، نروژ‌، نيوزلند‌، ونزوئلا‌، ويتنام‌، هلند‌، هند‌، کشورهاي عضو يوگسلاوي سابق و يونان امکان دريافت رواديد فرودگاهي را دارند.

 

  برگزاري دو رويداد بزرگ جهاني

در سال 95 شاهد برگزاري دو رويداد جهاني در حوزه گردشگري در کشور بوديم. برگزاري هفدهمين کنوانسيون جهاني راهنمايان گردشگري در تهران و حضور شخص رئيس جمهور در اين نشست که حاکي از رويکرد جدي دولت به اين صنعت بود، تاثير قابل توجهي در تغيير نگاه راهنمايان گردشگري خارجي به کشورمان داشت. همچنين هجدهمين اجلاس شوراي جهاني صنايع دستي در اصفهان به عنوان شهر جهاني صنايع دستي براي نخستين بار در ايران برگزار شد.

 

  توجه برنامه ششم توسعه به گردشگري

در تدوين برنامه ششم توسعه، دولت يازدهم به صنعت گردشگري توجه ويژه‌اي داشت. مرتضي رحماني موحد، معاون گردشگري سازمان ميراث اين موضوع را يکي از موفقيت‌هاي اخير سازمان دانست. وي در نشست بررسي عملکرد دولت در حوزه گردشگري در اين زمينه بيان داشت: ما توانستيم سه موضوع مهم را در حوزه گردشگري به‌سرانجام برسانيم؛ نخست اينکه تمام پروژه‌ها و طرح‌هاي توليدي، خدماتي، ملي، منطقه‌اي و روستايي در کشور بايد پيوست ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري داشته باشند تا اجرايي باشند؛ دوم اينکه گردشگري به‌عنوان يک صنعت از اجراي قانون نظام صنفي مستثني شد؛ و سوم اينکه بيشترين اختيارعمل به بخش خصوصي فعال در حوزه گردشگري داده شد که در اين بخش ما موظف هستيم تمام امور قابل ‌واگذاري به بخش خصوصي را احصا کنيم و براي اجراي اين امور از تشکل‌هاي حرفه‌اي و تخصصي استفاده کنيم. رحماني موحد تاکيد داشت: احصاي اين امور در حال ‌حاضر در معاونت گردشگري در حال انجام است.

 

  ساير اقدامات

از ديگر اقدامات دولت يازدهم در جهت توسعه صنعت گردشگري کشور مي‌توان به موارد زير اشاره کرد:

n تهيه پيش‌نويس شوراي راهبري توسعه گردشگري آبي و دريايي

n تصويب کميسيون ارتقاي امنيت گردشگران خارجي

n پيگيري تهيه سند ملي گردشگري در سال 96

n افزايش 20 درصدي گردشگر ورودي به سيستان ‌و بلوچستان

n معرفي ايران به‌عنوان سومين مقصد گردشگري 2016 از سوي سازمان جهاني گردشگري

n ملاقات با 120 نفر از سران کشورها توسط شخص رئيس‌جمهور و برگزاري نشست‌ها، جلسات تخصصي با بيش از 24 هيات خارجي در سطح وزراي گردشگري، سفرا و ساير مقامات ارشد کشورها براي ايجاد تاسيسات گردشگري

n راه‌اندازي 20 نمايندگي اطلاع‌رساني در کشورهاي هدف

n امضاي تفاهم‌نامه براي تسهيل ورود متقابل گردشگر در سفر اخير دکتر روحاني به سه کشور ارمنستان، قرقيزستان و قزاقستان

n هم اکنون 124 هتل از مرحله صدور مجوز تا مراحل پاياني شامل 47 هتل 5 ستاره و 77 هتل 4 ستاره در کشور در حال احداث است که با تکميل آنها در چهار سال آتي معادل 90 سال گذشته به ظرفيت هتل‌هاي 4 و 5 ستاره کشور افزوده مي‌شود.

n تصويب 700 ميليون دلار سرمايه‌گذاري خارجي براي ايجاد و توسعه زيرساخت‌هاي گردشگري کشور

n برگزاري 40 جلسه با هيات‌ها و سرمايه‌گذاران و نمايندگان شرکت‌هاي خارجي براي سرمايه‌گذاري در بخش گردشگري کشور

n عقد تفاهم‌نامه با گروه هتل‌هاي اشتايگن برگر آلمان براي ساخت 10 هتل در ايران

n استفاده از ظرفيت اقتصادي شرکت آکور فرانسه در ساخت و بهره‌برداري از هتل بين‌المللي فرودگاه امام

 

  ادامه راه با برنامهريزيهاي دقيق و علمي

توسعه گردشگري از جمله ظرفيت‌هايي است که مي‌تواند به متنوع شدن اقتصاد ايران، ايجاد اشتغال و راه‌اندازي زنجيره‌اي از توليد و خدمات کمک کند. اقدامات صورت گرفته در دولت يازدهم براي نوسازي ناوگان حمل و نقل هوايي و ريلي، ساخت هتل‌ها، به‌سازي چهره ايران در عرصه بين‌المللي و رفع تحريم‌ها، زمينه‌اي مساعد براي توسعه گردشگري فراهم کرده است. 

حسن روحاني در هفته‌هاي اخير و در جريان کارزار انتخاباتي شعارها و وعده‌هايي داد و برنامه‌هايي براي چهار سال آينده اعلام کرد. در اين ميان او دوباره از حمايت از گردشگري براي حل مشکل بيکاري و برنامه‌هايي جهت ادامه استفاده از برجام و بهره بردن از نتايج مثبت آن در اقتصاد، حمايت از کارگاه‌هاي کوچک و متوسط و شرکت‌هاي نوپا و اينترنتي، جذب سرمايه داخلي و خارجي سخن گفت که مي‌توانند در جهت توسعه و رشد گردشگري موثر باشند. 

پيروزي حسن روحاني در انتخابات رياست‌جمهوري و ادامه اين راه با برنامه‌ريزي‌هاي دقيق و علمي مي‌تواند افق ديد وسيع و دست يافتني را تجسم کند که در آن استفاده از نيروي متخصص گردشگري، تخصيص بودجه کافي، مورد پرسش قرارگرفتن عملکرد دولت توسط فعالان اين حوزه و ... ديده مي‌شود.