غذاي ايراني، جاذبه‌اي خوش طعم

 

  الميرا سلطاني کلات

کارشناس ارشد گردشگري

اين روزها صرف غذا در رستورانها و غذاخوريها خود به يکي از فعاليتهاي گردشگران حين اقامت در مقصد بدل شده است و چشيدن طعمهاي جديد و نامتعارف، بخشي از ماجراجويي در سفر را براي آنان رقم ميزند. جذابيت طعمهاي تازه تا حدي است که براي برخي از گردشگران به تنها دليل بازگشت دوباره به يک مقصد تبديل ميشود و براي برخي ديگر، اصليترين دليل انتخاب يک مقصد به حساب ميآيد. غذا موجب پيوند صميمي ميان تاريخ و فرهنگ مردم جامعه ميزبان با گردشگران ميشود. يک زبان مشترک و مهمتر اينکه يک حق جهاني است. لذت غذا صرفاً به واسطه خوردن نيست، بلکه به سبب اشتراک آن با ديگران نيز است. طعم، بو، رنگ، چگونگي تهيه، تدارک و مصرف آن همگي در بستر فرهنگي که در آن يافت ميشود معنا و اهميت دارند. غذاها چيزهاي زيادي در مورد اينکه ما که هستيم، چه باورهايي داريم، علايق زيبايي شناختي ما چيست و به طور کلي فرهنگي را که در آن زيست داريم، بيان ميکنند. علاوه بر اين، غذاها در رابطهاي نزديک با محيط قرار دارند. اين شرايط موجب ميشود که استفاده و بهرهمندي از غذاها به طور همزمان شرايط شناخت فرهنگ و محيط جامعه ميزبان را براي گردشگر فراهم آورد. همچنين "تجربيات"، قلب صنعت گردشگري هستند، در اين ميان کسب و کارهاي کوچکي که به دنبال ايجاد تجربهاي شخصي براي گردشگران هستند در دنياي گردشگري رونق گرفته است.

متين و شيرين دو بانوي ايراني هستند که چنين فرصتي را براي گردشگراني که از کشورهاي ديگر به ايران سفر ميکنند فراهم کردهاند. آنها در آموزشگاه کوچک و زيباي خود شرايطي را فراهم کردهاند تا گردشگران پيشبند به تن کنند، آستينها را بالا بزنند، غذا بپزند و آشپزي به سبک ايراني را خودشان تجربه کنند.

متين لشگري، تورگايد و وبلاگ نويس حرفهاي مسلط به زبانهاي انگليسي، اسپانيايي و پرتغالي؛ شيرين طحانان، آشپزي حرفهاي و مسلط به زبان انگليسي در کنار هم اين ايده را پرورش و اجرا کردند و در کمتر از يک سال توانستهاند از کشورهاي آلمان، سوييس، دانمارک، انگليس، نيوزلند، استراليا، برزيل، آمريکا، تايلند و چين گردشگران را جذب کنند و حتي نام کسب و کار کوچک آنها قرار است در آخرين ورژن کتاب lonely planet  چاپ شود. نشريه هتل نشستي گرم و صميمي با اين دو بانوي هنرمند داشته است:

  ايده اجراي تور غذاي ايراني چگونه شکل گرفت و براي شروع چه کرديد؟

شيرين: من اين محل را براي کلاس‌هاي آشپزي خودم در ايران داشتم و به هنرجويان ايراني آموزش مي‌دادم. متين در اينستاگرام با من و کلاس‌هايم آشنا شده بود، با من تماس گرفت و پيشنهاد همکاري داد.

متين: من از کشورهاي خارجي که کلاس‌هاي آشپزي براي گردشگران برگزار مي کنند الگو گرفتم و با شيرين شروع کرديم به ايده‌پردازي در اين حوزه. ابتدا منوها را تهيه و تنظيم و تمام ريزه‌کاري‌ها را مشخص کرديم. بعد از آن سايت راه‌اندازي شد و اسفند ماه در آن، "تور غذاي ايراني" را براي ثبت‌نام گردشگران خارجي معرفي کرديم. فروردين اولين گروه چهار نفره آمدند و تا الان هم در کمتر از يک سال ده تور خارجي داشتيم.

 

  در تهيه منو غذايي چه معيارهايي رو لحاظ کرديد؟

شيرين: منوي ما فصلي است و بر اساس مواد اوليه هر فصل تهيه مي‌شود. بالانس گرمي و سردي در انتخاب غذاهاي هر منو لحاظ شده. همچنين يک سري غذاهايي که هميشه در رستوران‌ها سرو مي‌شود، غذاهاي محلي، غذاهايي که پخت آنها زياد طول مي‌کشد، از منو ما حذف شدند. نحوه پخت برنج ايراني براي خارجي‌ها خيلي جذاب است بنابراين حتما در منوي اصلي‌ برنج و زعفران است. ما در انتخاب غذاها حتي به رنگ‌بندي و زيبايي ظاهري هم توجه کرديم. من با توجه به تجربه زندگي که در اروپا داشتم و همچنين متين که در چندين کشور زندگي کرده، با ذائقه خارجي‌ها آشنايي داريم و مي‌دانيم از چه نوع غذاهايي بيشتر استقبال مي‌کنند و چه طعم‌هايي را بيشتر دوست دارند. مثلا طعم ترش و شيرين برايشان خيلي جذاب است. يا مردم بعضي کشورها ادويه بيشتري دوست دارند. سعي کرديم تمام اين فاکتورها را در تهيه منو در نظر بگيريم.

متين: هدف ما اين است که آموزش‌مان کاربردي باشد و گردشگران بتوانند غذاهايي را که اينجا آموزش مي‌بينند، در کشور خود هم درست کنند. بنابراين غذاهايي که مواد اوليه خاصي نياز دارد که فقط در ايران است از منو حذف شده و يا اگر موادي که در آن غذا استفاده مي‌شود در کشورشان نيست ما به آنها مي‌گوييم که با چه چيزي مي‌توانند جايگزين کنند که خيلي در طعم غذا تاثيرگذار نباشد.

 

  با توجه به معيارهايي که گفتيد پس مجبور به حذف غذاهاي زيادي از منو بوديد. به نظر شما غذاهاي ايراني اينقدر تنوع دارد که باز هم بتواند براي گردشگران جذابيت لازم را داشته باشد؟

بله، غذاهاي ايراني تنوع زيادي دارد به طوريکه ما به سختي مي‌توانستيم انتخاب کنيم. تنوع غذايي ايران خيلي زياد است ولي ما عادت داريم يک سري غذاهاي مشخصي مثل قرمه سبزي و قيمه و لوبيا پلو بخوريم. ما در پيش غذاها انواع کوکو و آش و سوپ داريم. انواع پلوهاي مخلوط داريم. گردشگران هدف ما خيلي کنجکاو و علاقمند به کسب تجربه هستند و اغلب تجربه سفرهاي زيادي دارند و تا به حال نشده کسي از طعمي يا غذايي خوشش نياد.

 

  در شروع کار آيا نياز به سرمايه زيادي داشتيد؟

متين: ما براي شروع اين کار به طور خاص سرمايه‌اي نگذاشتيم چون شيرين اين محل را از قبل داشت، من هم دو سال در وبلاگم درباره ايران مي‌نوشتم و مخاطبين زيادي داشتم. 

 

  آيا به دنبال توسعه بيشتر کسب و کارتان هم هستيد؟

متين: در بلند مدت قطعا. مي‌خواهيم هميشه بخشي خلاقانه براي اضافه کردن به کارمان داشته باشيم.

ما مي‌توانستيم امسال خيلي بيشتر از اين توريست داشته باشيم ولي ما هر دو جوان هستيم و تجربه زيادي هم نداريم، هدفمان اين است که کارمان را کوچک ولي با کيفيت بالا نگه داريم. حفظ استانداردها هميشه حرف من و شيرين است. حتي بعد از سه ماه پيشنهاد همکاري از چندين آژانس معتبر را داشتيم ولي ترجيح داديم خودمان باشيم و آرام به پيش برويم و براي خودمان اعتبار به دست بياوريم تا بخواهيم زيرمجموعه يک اعتبار بزرگ باشيم.

  مزيت "تور آشپزي متين و شيرين" نسبت به بقيه تورهاي غذا را که در کشور اجرا ميشود چه چيزي ميدانيد؟

شيرين: اين محل را من خودم طراحي و ديزاين کردم و شايد يکي از مزيت‌هاي ما طراحي خاص اين محل باشد و دوم اينکه من و متين هر دو زبان انگليسي روان صحبت مي‌کنيم و در فرايند اجراي تور و آموزش نياز به مترجم نداريم و همين موضوع کلاسمان را خيلي جذاب‌تر مي‌کند و از رخوت درمي‌آورد. همچنين هر دوي ما به اصطلاحات آشپزي مسلط هستيم، شخصيت‌هايمان خيلي شبيه هم است و جالب است که هر دوي ما تجربه‌هاي مشابه هم در زندگي‌مان داشتيم بنابراين خيلي راحت و بدون تنش با هم کار مي‌کنيم، نگاه ما به کارمان بازاري نيست و فقط به دنبال کسب درآمد نيستيم، بخش فرهنگي و جذاب بودن تور هم برايمان اهميت دارد. و يک نکته که براي توريست‌ها جالب است با توجه به پيش زمينه ذهني که از ايران و زن ايراني دارند، اين است که هر دوي ما هم خانم هستيم.

متين: ما به بعد فرهنگي کارمان هم خيلي توجه داريم. قبل از شروع آشپزي يک گردش 2 ساعته در بازار تجريش داريم که در آن براي توريست‌ها درباره ترشي‌ها و مرباها و ادويه‌هاي ايراني توضيح مي‌دهيم. حتي آنها را  به قسمت مس‌فروشي بازار مي‌بريم و برايشان توضيح مي‌دهيم که در اين ظرف‌هاي کوچک مسي چگونه مي‌توانند زعفران ايراني را بسابند. ما در چيدمان سفره‌مان نيز نون و سبزي داريم چون بخش جدانشدني سفره ايراني هست.

 

فروش تجربه!

در اروپا ايجاد و فروش تجربه يک درآمد بزرگ است. خيلي تورهاي تجربه‌گرا آنجا اجرا مي‌شود و طرفداران زيادي هم دارد. ما در ايران، هميشه گردشگران را به بازديد از جاذبه‌ها مي‌بريم و آنها را در يک تجربه دخيل نمي‌کنيم. درست است گردشگران به آشپزي علاقمندند ولي به دنبال لمس آشپزي ايراني هستند و به دست آوردن اين تجربه برايشان مهم است. اينجا خودشان تجربه مي‌کنند، با فرهنگ غذاي ايراني آشنا مي‌شوند و اين با غذاي آماده‌اي که در رستوران مي‌خورند خيلي فرق دارد. حتي تجربه تور بازار ما هم برايشان فرق مي‌کند، مثلا به من مي‌گويند: "خودم ديروز رفته بودم بازار، ولي با تو يک چيز ديگه بود." اينکه تو بازار همراه با ما مواد را تست مي‌کنند و مي‌فهمند کاربردشان چيست، اين برايشان باارزش است. به نظر من يکي از مزيت‌هاي مهم کار ما همين خلق تجربه براي گردشگران است.