هتل‌های نا امـن، خیال‌های امـن

گردشگر امن‌ترين مكان را براي اقامت انتخاب مي‌كند

  علی بهبودی

براي ساخــت هتـــل‌ها، متــل‌ها، ميهمانســراها و مســـافرخانه‌ها و خـــريد دستگاه‌ها، تجهيزات و لوازم آن مبلغ بسيار سنگيني هزينه مي‌شود كه گاهي در اثر يك آتش‌سوزي اين سرمايه در يك لحظه نابود مي‌گردد. به تصور برخي از هتلداران با بيمه كردن هتل؛ اين خسارت قابل‌جبران است در حالي كه شركت‌هاي بيمه در صورت بروز آتش‌سوزي، فقط 80 درصد خسارت واره به ساختمان و اجناس سوخته شده را مي‌پردازند و اين در شرايطي است كه هزينه‌هاي بازسازي و هزينه‌هاي اصلي و فرعي آن گاهي به چندين برابر نيز مي‌رسد. ضمن اين كه در اثر يك حادثه و آسيب، عملكرد عادي سيستم سازماني مختل شده و موجب اختلال در اجراي عادي امور، كاهش خدمات به مشتريان و ميهمانان و به تبع آن نارضايتي ميهمانان شده و در نهايت زيان‌هاي مالي و درازمدت را به دنبال خواهد داشت. از طرف ديگر در آتش‌سوزي هتل‌ها چندين نفر مصدوم و كشته مي‌شود كه گاهي اين تعداد در آتش‌سوزي هتل‌هاي بزرگ به صدها نفر مي‌رسد.

   هیچ مکانی از خطر حریق در امان نیست
در تعريف؛ ايمني شرايطي است كه در آن احتمال خطر آسيب رسيدن به اشخاص و يا اموال به  ميزان قابل ملاحظه‌اي محدود شده باشد. ايمني مترادف با امن، ايمن، امان،امنيت و عدم وجود مخاطره غير قابل جبران مي‌باشد.
در عین حال تقريبا هيج و مكاني را نمي‌توان يافت كه از  خطر حريق در امان باشد. همچنين اين امكان وجود دارد كه حتي يك شعله كوچك آنچنان گسترش يابد كه به سادگي شهري را در معرض نابودي قرار دهد.  از اين رو، احداث و ساخت  هتل‌ها و يا هر بناي ديگري بايد به صورتي باشد كه هنگام حريق، زيان‌هاي مالي به حداقل ممكن كاهش يافته و ساختمان غيرقابل استفاده نشود. ضمن اين كه امكان سرايت حريق به ساختمان‌هاي اطراف نيز وجود نداشته باشد.
طراحي و ساخت بنا نیز بايد به صورتي باشد كه هنگام حريق، جان ماموران آتش‌نشاني در خطر نباشد. همچنين براي عمليات اطفايي مانع و مشكلي ايجاد نشده و برخي لوازم آن در دسترس ايشان قرار گيرد.

   ارجاء موارد ایمن‌سازی پیش از مصوب شدن نقشه هتل
با توجه به اهداف مهم و اساسي محافظت ساختمان در برابر حريق، ارزش و اهميت تهيه استانداردها، ضوابط و دستورالعمل‌هاي اجرايي مربوطه و همچنين اهميت به كار گرفتن آن‌ها به خوبي روشن مي‌گردد.
ايرانپور ـ رييس جامعه هتلداران در اين رابطه مي‌گويد:”براساس ضوابط تاييد شده معماري وزرات كشور در سال 1346 و آيين‌نامه بازنگري شده آن در سال 1376، بسياري از  اين قواعد سخت‌افزاري است كه در مرحله تاسيس بنا رعايت مي‌شود”. وي در توضيح بيشتر گفت:”ضوابط بر اين اصل حاكمند كه طبق ماده قانون 11، سازمان‌هايي اعم از بهداشت، آتش‌نشاني و ... پيش از آن كه نقشه هتل مصوب شود، موارد استاندارد را جهت ايمن‌سازي هتل‌ها ارجاء داده و سازمان ميراث و فرهنگي و گردشگري ملزم به اجراي آن است”. بنا به گفته ايرانپور ساخت هتل‌ها از سال 76 به بعد براساس اين ضوابط مي‌باشد و هتل‌هايي كه قبل از اين تاريخ ساخته گرديده، ملزم به تعميرات و بازنگري تاسيسات خود هستند. وي در عين حال اذعان مي‌دارد:”در صورت استيجاري بودن محل هتل، امكانات و شرايط هتلدار براي پياده‌سازي ضوابط آيين‌نامه محدوديت دارد”.
دبير جامعه هتلداران در بخشي از صحبت‌هاي خود ضمن بيان اين مطلب كه بايد شرايط به گونه‌اي باشد كه خطرات را به حداقل رساند، تاكيد داشت:” ايمني اوليه در هتل‌ها بايد در سطحي رعايت شود كه امكان وقوع آتش‌سوزي به صفر برسد و يا در صورت بروز آن صدمات و خسارات ناشي از آن حداقل باشد”. وي در ادامه در اين رابطه افزود:” آنچه به تعميرات و بازنگري اصول مربوط است، در حوزه استانداردهاي كيفي قرار مي‌گيرد كه اهميت آن به اندازه ضوابط معماري است و از دهه‌هاي  80 و 90 متداول شده است. بطور مثال؛ راه‌هاي خروج اضطراري از ساختمان در هتل‌ها بايد طوري طراحي و ساخته ‌شوند تا در هنگام بروز حريق در ساختمان، ساكنين در هر شرايطي  جسمي و روحي و سني كه باشند به محض وارد شدن به آن از محصولات حريق دور شده و با استرس كمتر بتوانند خود را از محيط خطرناك دور كنند”.
به نكات ذكر شده توسط دبير جامعه هتلداران ايران این را نيز بايد اضافه كرد که به طور معمول راه‌هاي خروج اضطراري در اماكن اختصاصي و مسكوني براي ساكنين شناخته شده و قابل دستيابي آسان مي‌باشد اما در اماكن عمومي مانند هتل‌ها، بيمارستان‌ها، سمينارها و ساختمان‌هاي بزرگ ضروري است، تابلوهاي و روشنايي خروجي براي شناسايي راه ورود و خروج اضطراري در نظر گرفته شود.
تابلوها و علايم روي ديوارها و علايم روي ديوارها و زمين راهروهاي هتل لازم است، طوري باشد كه ميهمانان حتي در تاريكي (وضعيت بدون برق و دود زياد در راهروها)، بتوانند مسير خروج اضطراري را تا حداقل 2 ساعت پس از تاريكي كامل تشخيص دهند. اين تابلوها بايد در مسيرهاي خروجي، در ارتفاع حداكثر نيم متر از سطح زمين نصب شود. همچنين تابلوها مي‌توانند در حالت عادي قطع برق نيز كاربرد داشته باشند. لازم است براي هر مجتمع مسكوني، هتل، اداري، فروشگاهي دستورالعمل‌هاي تخليه ساختمان در شرايط اضطراري توسط كارشناسان آتش‌نشاني تهيه و تدوين شود تا در زمان اضطراري پرسنل و ساكنان مكان‌هاي تجمعي، عكس‌العمل‌ صحيح را اجرا نمايند و در اثر عدم آمادگي شاهد خسارات جاني سنگين نباشيم.
   در هتل‌ها سیستم هشدار دهنده آتش سوزی وجود ندارد
غلامي‌نسب ـ فرمانده اداره آتش‌نشاني ضمن اشاره به عدم تعامل كافي ميان سازمان آتش‌نشاني، سازمان نظام پزشكي، پليس راه و نيروي انتظامي  نيز در اين رابطه گفت:” به طور معمول بايد تمام ساختمان‌هاي اداري و تجاري، مجهز به سيستم هشداردهنده آتش‌سوزي باشند تا به محض اعلام حريق، از طريق كابل‌هاي ديتا به تابلوي مركزي وصل شده و اقدامات پيشگيري صورت گيرد اين سيستم‌ها در حال حاضر تنها در بانك‌ها و طلا‌فروشي‌هاي كشور فعال بوده و هنوز در هتل‌ها راه‌اندازي نشده است”.
در ساخت هر بنايي بايد تمهيدات خاص در نظر گرفته شده و سپس مجوز ساخت صادر گردد.
غلامي‌نسب با بيان اين موضوع گفت:”يكي از اين تمهيدات، مقاوم‌سازي هتل‌ها در برابرحرارت و حريق است. در اين راستا اداره پيشگيري و بررسي حريق سازمان آتش‌نشاني، از سال80 اقدام به اجرايطرح بازديد از اماكن  و بررسي استانداردهاي ايمني در آنها نموده است”.
به گفته اين مقام مسوول در اداره آتش‌نشاني، اين مهم در ايستگاه‌ها و توسط پرسنل آنان به تحقق می‌پيوندد اما آن چه حايز اهميت است اين است كه بايد مهندس معمار در طراحي بنا، اين موارد ايمني  را  درج كند. ضمن اين كه صاحبان هتل به سازمان آتش‌نشاني مراجعه كرده و دستورالعمل ايمني را دريافت كنند.

   بسیــاری از هتــل‌ها فاقــد میدان عملیاتی‌اند
غلامي‌نسب در ادامه، در خصوص برخي از موارد ايمني كه در حال حاضر هتل‌هاي ما فاقد آن  هستند، گفت:”از جمله اين موارد مي‌توان به ميدان عملياتي اشاره داشت كه متاسفانه بسياري از هتلهاي ما در حال حاضر فاقد آن هستند.
درب‌هاي اتاق‌ها در تمام هتل‌ها به سمت داخل باز مي‌شود كه اين مساله در زمان حريق بسيار خطرناك است. تعداد پله‌هاي پاگردها شماره‌گذاري و اعلام نمي‌شود تا بتوان در زمان آتش‌سوزي و بحران به راحتي از آن‌ها عبور كرد. لبه هاي پله‌ها عموما موكت‌ شده و فاقد شبرنگ است. پله‌هاي فرار بسيار طولاني و گيج‌كننده هستند.
در اين مواقع شخصي  كه سطح هوشیاری  او 15 هم نيست و در موارد اضطراري به 8 مي‌رسد،به آني دچار افت فشار مي‌شود.
سيستم Shooting (خروج اضطراری) بايد در هتل‌ها نصب و راه‌اندازي شود تا در مواقع بحران بتوان از آن استفاده كرد. اعلام موقعيت در ديتكتورها و تابلوهاي هشداردهنده به مهمانان صورت نمي‌گيرد”. مباحث مطرح شده در اين گزارش، تنها بخشي از كاستي‌ها و ناامني‌هاي موجود در هتل‌هاي كشور بود كه بيان گرديد.
به نظر مي‌رسد؛ رسيدن به نقطه مطلوب  و كسب جايگاه در خور توجه براي صنعت هتلداري كشور، اهتمام بيشتري ر ازجانب مسوولان و دست‌اندركاران اين صنعت مي‌طلبد چرا كه وقوع حوادث و آتش‌سوزي‌ها در هتل‌ها احساس امنيت و آرامش در اين مكان‌ها را كاهش داده و اين مساله پيامدهاي سياسي و اجتماعي و فرهنگي را در پي خواهد داشت چرا كه گردشگر امن‌ترين و زيباترين مكان را براي سفر و اقامت انتخاب مي‌كند.