امروز یکشنبه ۱ مرداد ۱۳۹۶ | ۲۳ جولای ۲۰۱۷
اصطلاح بوم‌گردی درست نیست

 

فریده مکاری- پاییز و زمستان امسال تحت یک طرح پژوهشی مصوب برای  برگزاری کلاس‌های کارآفرینی گردشگری به شهرستان هدف گردشگری خور و بیابانک رفتم. فراگیران شامل سه قشر صاحبان کسب و کار، شاغلین و علاقمندان صنعت گردشگری بودند. یکی از نکاتی که از همان روزهای اول نظرم را جلب کرد نحوه خطاب کردن اقامتگاه‌ها بود. اکثر اهالی آنها را به اختصار "بوم‌گردی" می‌نامند. بوم‌خانه، بوم‌سرا یا هر واژه دیگری که به نظر می‌رسد معادل مناسب‌تری برای واژه اکولوژ* باشد تقریبا بلااستفاده است. وقتی فعالان صنعت گردشگری در رابطه با اقامتگاه‌ها صحبت می‌کنند جملاتی مثل: اوضاع کسب و کار بوم‌گردی‌ها مثل قبل نیست، جلسات بوم‌گردی‌ها هر ماه باید برگزار شود، چرا این قدر مجوز بوم‌گردی می‌دهند؟ و از این دست عبارات را زیاد می‌شنویم. این در حالی است که بوم‌گردی به فعالیت‌های حافظ پایداری اشاره دارد که گردشگران به هنگام سفر خود به مناطق طبیعی و روستایی انجام می‌دهند. از نظر معنایی "اقامتگاه بوم‌گردی" و علی‌الخصوص پسوند "گردی"  ترکیب نادرستی است که نمی‌تواند معادل اقامتگاه‌های سنتی، روستایی، بوم‌خانه‌ها و امثالهم باشد. برای درک بیشتر اشتباه کافی است به جای واژه بوم‌گردی متداول از واژه اقامتگاه روستاگردی یا اقامتگاه شهرگردی استفاده کنیم. آیا مناسب است در عباراتی بگوییم "روستاگردی‌ها" یا "اقامتگاه‌های شهرگردی" در حال رشد و ازدیاد هستند؟ ذات اقامت داشتن با گشتن متفاوت است.

با توجه به ابلاغیه‌ها و مصوبات سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین دلایلی که سبب شده است بوم‌خانه‌ها و بوم‌کلبه‌ها به نام اقامتگاه‌های بوم‌گردی شناخته شوند کاربرد اولیه و مداوم این واژه توسط سازمان و تبعیت فعالان محلی است. حتی مجوزهای صادر شده برای بهره‌برداران نیز به نام اقامتگاه بوم‌گردی صادر می‌شوند.

فارغ از ماندن در پیچ و خم نامگذاری اقامتگاه‌ها، به نظر می‌رسد بسیاری از بوم‌خانه‌های ایران تنها نام آن را یدک می‌کشند و با استانداردهای جهانی و عملیاتی شده آن که قابلیت بومی‌سازی نیز دارند فاصله بسیاری دارند. هر اقامتگاهی بوم‌خانه نیست و گاهی فقط اقامتگاه محلی است و نه بیشتر. وقت و هزینه کافی به اصولی‌سازی تخصیص داده نمی‌شود و سامانه پایش منسجمی نیز وجود ندارد. تصفیه فاضلاب، بهره‌مندی از سوخت‌های پاک، سرو غذاهای ارگانیک و محلی، معماری و مصالح بوم آورد، رعایت فرامین پایداری زیست محیطی و فرهنگی از جمله مهم‌ترین اصولی است که در بسیاری از بوم‌خانه‌های کشور در حال نقض شدن است و شاید بهتر باشد به هنگام صدور یا تمدید مجوز به این سبک از بوم‌خانه‌ها نامی بیش از اقامتگاه محلی اطلاق نشود .